Klimaat en energie

“A society grows great when old men plant trees whose shade they know they shall never sit in”

Ideologische basis: Sociaal ecologisme

Energiemarkt

De energie van de toekomst is veilig, duurzaam en betaalbaar voor iedereen. Hernieuwbare bronnen, zon en wind, vormen de hoeksteen van ons Belgische energiesysteem. Nucleaire energie wordt zo snel mogelijk uitgefaseerd – ten laatste in 2035 – en er is geen plaats meer voor schadelijke fossiele brandstoffen in de energiemix.
De laatste twee kerncentrales (Doel 4 en Tihange 3) moeten uiterlijk in 2035 definitief sluiten. Voor opslag van radioactief afval moet de kost volledig gedragen worden door Engie Electrabel.
Fossiel gas is geen duurzame “transitiebrandstof”. De Russische energie-oorlog tegen Europa heeft ook aangetoond dat het geen betaalbaar en zeker alternatief biedt voor andere energiebronnen. Fossiel gas heeft daarom geen plaats in het energie- of elektriciteitssysteem van de toekomst. Fossiel gas wordt uiterlijk tegen 2035 uit onze elektriciteitsmix geweerd.
Proper fossiel gas bestaat niet. Ook aardgas is een fossiele brandstof die voor meer dan 80% uit methaan bestaat, een broeikasgas dat tijdens de eerste 20 jaar in de atmosfeer 86 keer schadelijker is dan CO2.
Subsidies voor een nieuwe fossiele gascentrales zijn sociaal onrechtvaardig: het laat de bevolking meebetalen en heeft een milieu-impact op lange termijn. Heroriënteer deze subsidies richting de energietransitie: naar groene energie, wind en zon, en energie-efficiëntie.
Nieuwe gascentrales ter vervanging van de kerncentrales zijn onnodig. Ook zonder beide heeft België voldoende opwekcapaciteit om ons op piekmomenten van stroom te blijven voorzien. Dit wordt bevestigd door een studie van energieregulator CREG.
De energiecrisis van 2022-2023 in België en de EU is een direct gevolg van onze afhankelijkheid van (Russisch) fossiel gas.
De oorlog in Oekraïne heeft aangetoond dat ons energiesysteem kritische infrastructuur is (bijv. elektriciteitscentrales, windmolenparken, etc.). Daarenboven kunnen private (Belgische) ondernemingen vandaag gebruik maken van subsidies om infrastructuur, zoals windmolenparken, te bouwen. Al te gemakkelijk verkopen ze vervolgens alles door aan buitenlandse spelers, zonder enige verantwoording te hoeven afleggen. Om dit te vermijden, voeren we een verbod in op meerderheidsbelangen voor buitenlandse concerns in grote energie-infrastructuurprojecten.
Hernieuwbare bronnen, zon en wind, zijn de hoeksteen van ons toekomstig energiesysteem. Windenergie op zee is een klimaat-en milieuvriendelijke, betaalbare, snel realiseerbare en veilige technologie die werkt met een gratis hulpbron, de Noordzeewind. De vooropgestelde capaciteit van Belgische windenergie op zee moet minstens 10 GW zijn in 2040. 15-20GW in 2050.
Verder moet België samenwerken met andere Noordzeelanden (Duitsland, VK, Nederland, Denemarken) om het gebied uit te bouwen tot een centrale van windenergie, in publiek bezit.
Om dit te realiseren moeten we een nieuw, publiek Belgisch energiebedrijf oprichten dat de bouw en het onderhoud van hernieuwbare infrastructuurprojecten financiert.
Een manier om deze projecten te financieren is de herinvoering van de volkslening (met een duidelijk fiscaal voordeel), ditmaal met een duidelijk duurzaam doel! Zo spreken we het recordbedrag aan spaargeld op de Belgische spaarboekjes aan en we burgers bij de energietransitie. Het kan ook financieel interessant zijn!
De regering kan ook, net zoals onder Leterme in 2011, (groene) staatsbons uitgeven. Daar haalde de overheid toen 5.7 miljard euro mee op. Met gunstige rentevoet en fiscaal tarief (roerende voorheffing) kan dit wederom een succes worden!
Voer een permanente ‘klimaattaks’ in op de (monster)winsten van energieproducenten en energie-intensieve bedrijven om betaalbare energie en permante invoer van uitgebreid sociale tarief mogelijk te maken.
Voer basisenergietarief in (gelijkaardig aan water) waarbij eerste xxx KWh gratis zijn, gevolgd door lagere prijs voor volgende xxx KWh, hoger verbruik wordt progressief duurder.
Publieke banken bieden een middel om ecologische, financiële en sociale uitdagingen samen aan te pakken. Maak van Belfius een publieke klimaatbank in plaats van de bank naar de beurs te brengen.
Verbied banken om te beleggen en investeren in fossiele industrieën.

Gebouwen

De veiligste, goedkoopste en schoonste energie, is de energie die we niet gebruiken. Energie-efficiëntie staat dus ook centraal in de transitie. Overheden moeten massaal inzetten op publieke financieringsprogramma’s om het Belgische gebouwenpark te verduurzamen. Een sector die tevens ook kan leiden tot jobcreatie.
Isolatie en renovatie van gebouwen zijn prioritair. Lokale overheden richten een publiek bouwbedrijf op dat precaire woningen en gezinnen voorrang geeft.
Laat overheidsbedrijven zoals Fluvius de massale renovatiegolf prefinancieren en laat particulieren die via een lagere energiefactuur terug betalen.
Bijzondere aandacht naar de renovatie en isolatie van sociale woningen.
Bevries de huurprijzen (incl. indexatie) voor verhuurde woningen (incl. sociale woningen) met EPC-label lager dan C.
Verbod op gasverwarmingen bij nieuwbouwwoningen.
Versoepel de mede-eigendomwetgeving zodat bij isolatiewerken en energiebesparende ingrepen een 50% meerderheid onder eigenaren voldoende is.

Mobiliteit

Tankkaarten en salariswagens moeten op de schop. Deze vorm van subsidie kost ons elk jaar 2 miljard euro. Investeer dit bedrag in openbaar vervoer in plaats van de verdere privatisering van bijvoorbeeld De Lijn.
Bouw openbaar vervoer uit, zowel in de stad als op het platteland, en maak trein/bus/tram/metro goedkoop. Voer interessante abonnementen in zoals in Duitsland, waar een zomerticket voor het openbaar vervoer 9 euro kost voor twee maanden.
Voer een snelheidslimiet van 100 km/u in op de autosnelwegen.
Voer een Frequent Flyer Tax in. De vervuiler betaalt. Hoe meer kilometers je vliegt en hoe vaker per jaar, hoe duurder je ticket wordt.
Belast korte afstandsvluchten zwaarder. Vandaag bestaat er al een taks op kort afstandsvluchten van 500-750km. Breid deze taks uit.
Voer accijnzen in op kerosine.
Verbied privé-vliegtuigen.
Voer nachttreinen terug in.
Vlaanderen heeft drie regionale luchthavens: Antwerpen (Deurne), Oostende-Brugge en Kortrijk (Wevelgem). Vergeleken met Zaventem en Charleroi hebben die erg beperkte passagiers- en vrachtvolumes. Zonder massale overheidssteun voor beveiliging en brandweer is de uitbating ervan niet rendabel. Sluit dus deze drie luchthavens per direct en verander de luchthaven van Antwerpen in een groot park.

Leefmilieu

De veestapel moet worden afgebouwd en alternatieven moeten worden gesubsidieerd. Stop met subsidiëren van niet-duurzame landbouw en stimuleer in de plaats biologische en bij voorkeur lokale landbouw. Verbied megastallen in Europa en denk een mestbeleid uit dat de stikstofvervuiling tegengaat.
De overheid moet stoppen met het promoten van de vleesindustrie die bij uitstek vervuilend is. Promoot daarentegen gezonde en vegetarische alternatieven.
Realiseer eindelijk de betonstop.
Vergroen de stadskernen door meer natuur in de stad te introduceren en meer doorlaatbare materialen te gebruiken om zo onder andere afkoeling te bevorderen.
Voer onmiddellijk statiegeld in op blikjes en plastic flessen in heel België. Meer dan 35% van het zwerfvuil in onze straten bestaat vandaag uit blikjes en plastic flessen. Goede voorbeelden uit onze buurlanden tonen aan dat met statiegeld tot 90% hiervan uit het straatbeeld verdwijnt en dus niet langer in de natuur en oceanen terecht komt.

Europa en internationaal

Stop met de export van klimaatexternaliteiten. De klimaatcrisis is een globaal probleem dat enkel via globale aanpak opgelost zal worden.
Neem klimaatopwarming op als parameter bij elke beslissing over een asielaanvraag.
Verbod op invoer Russisch LNG. Zeebrugge is de op één na grootste importeur van Russisch LNG.
België moet als post-industrieel land, dat rijkdom heeft opgebouwd dankzij toegang tot goedkope fossiele brandstoffen, haar historische rol in de klimaatcrisis internationaal erkennen. Dit kan door een voortrekkersrol opnemen in internationale klimaatonderhandelingen, zoals rond Loss & Damage Fund, waarbij er middelen worden vrijgemaakt voor kwetsbare ontwikkelingslanden die onevenwicht hard getroffen worden door de klimaatcrisis.
België moet als eerste land ter wereld het Fossil Fuel Non-Proliferation Treaty ondertekenen als symbolisch gebaar in klimaatcrisis.
Het Energy Charter Treaty (ECT) is een groot obstakel voor de aanpak van klimaatverandering. Het verdrag biedt energiemultinationals de mogelijkheid overheden aan te klagen als deze beleid invoeren dat hun winsten beperkt. De fossiele industrie maakt dankbaar gebruik van deze mogelijkheid en jagen met miljardenclaims de kosten van de energietransitie verder omhoog. België moet net als buurlanden uit het ECT stappen.